Jouw tuin een klimaattuin?

Jouw tuin een klimaattuin?

Marc VerachtertAfboording - Bodemverbeteraar - Bomengranulaat - Boomschors - Duurzaam - Ecologie - Gras - Grind - Groendak - Lavasteen - Siergrind - Substraten - Tuin - Wormencompost - Zwemvijver

De tuin van de toekomst is een klimaattuin. Geen tuin met tropische planten, maar een tuin gericht op genieten onder alle mogelijke omstandigheden, zelfs tijdens de meest extreme hittegolf.

Er is geen ontsnappen aan. Het weer verandert. Het confronteert met hittegolven, lange periodes van droogte maar ook dagen met teveel, veel teveel regen. Laat dat alles echter geen reden zijn om naar binnen te vluchten. 

Bomen om te koelen

Bomen om te koelen

Tuingenieten speelt zich voornamelijk af op en rond het terras. Met het nieuwe klimaat ligt dat best niet langer open en bloot naar het zuiden. In voor- en najaar en ’s zomers ‘s morgens vroeg en ’s avonds laat zit je er wel graag in de zon. Op en extreem zonovergoten dag is het er van ’s middags tot ’s avonds laat echter te warm. Te heet zelfs. Plant dus een schaduwboom die op dat ogenblik de zonnestralen filtert.

Een parasolboom is het best. Hij groeit eerder breed dan hoog en doet dus perfect wat moet. Met zijn breed uitkragende kruin creëert hij bovendien ineens flink wat sfeer. Meenemer van een schaduwboom, groot of klein, is dat hij ineens zorgt voor extra koeling. Een boom zuigt namelijk flink wat water uit de grond op en verdampt het via de bladeren. Hoewel je het niet merkt gaat het voor een gemiddelde boom over gemakkelijk honderd liter water per 24 uur. Hij zet dus wel wat in beweging, incluis het tegen de grond aanzuigen van koele lucht, terwijl hij bovenaan warme lucht bovenaan wegduwt.

Helemaal ideaal is het als je aan de zuid- of westkant van je terras een vijver kunt hebben. Het mag een kleine siervijver zijn of een uit de kluiten gewassen zwemvijver. Geen ruimte? Hou het dan op een borrelelement of fontein. Waar het op aankomt is dat de lucht koelt terwijl die er over of langs strijkt op weg naar je terras. Gecombineerd met een boom creëer je zo de meest natuurlijke en gratis airco. Correctie: tien airco’s. Dat is tenminste een cijfer dat Nederlandse wetenschappers op tafel leggen. 

Een kleiner, maar beter terras

Een kleiner, maar beter terras

Het terras zelf krijgt ook een nieuwe uitzicht, want wil zo weinig mogelijk warmte opslaan. Lichtgekleurde materialen hebben daarbij een streepje voor. Ze reflecteren de warmte. Donkere tinten doen dat niet en zorgen zelfs voor het vasthouden van de warmte in de steen. Ze veranderen het terras in een bakplaat, waarop je zit te puffen en te blazen.

In oppervlakte gaat het nieuwe terras voor een maatje minder dan vroeger. Minder steen betekent minder opslag van warmte en meer ruimte voor groen. Wat er ook in de plaats komt, van gras tot bloeiende plant en struik, het is steeds een miniversie van een koelende boom en dus goed voor koeling. Een kleiner terras staat absoluut niet gelijk aan minder comfort. Terrassen groeiden doorheen de jaren zodanig groot dat er steeds restruimte was. In de klimaattuin krimpen we ze terug in tot de heus nodige oppervlakte voor tuinmeubilair, met vanzelfsprekend nog steeds de nodige omloopruimte. Kleiner in oppervlakte staat in de meeste gevallen ook toe om een mooier en degelijker materiaal te kiezen, zonder daarbij je budget geweld aan te doen. Bezorgd over dat tuinfeestje waarbij de tafel moet verlengd worden in functie van vrienden en familie? Laat het terras naadloos aansluiten op het gazon, zonder trap of plantenboord. Het creëert de mogelijkheid de tafel gemakkelijk en perfect langer te maken of er een of enkele tegenaan te schuiven voor al dat volk. 

Een frisse achterkant

Een frisse achterkant

Denk bij het koel houden van je terras ook aan de achtergrond. Een bakstenen gevel vangt evenveel, mogelijk zelfs nog meer warmte op dan het terras zelf. Op een zonnige dag is een temperatuur van 70° geen uitzondering. Het is warmte die je zo op de rug slaat. Zet die gevel als het even kan dus ook in een licht kleurtje, bekleed hem met hout of laat er planten tegen groeien. Het kan bijvoorbeeld met een gewone klimplant die je langs een draad of steun laat groeien -zoals de heerlijk geurende Toscaanse jasmijn of Trachelospermum jasminoides- of met een zogeheten living wall constructie, een heuse verticale tuin. Het reduceert de warmteuitstraling met meer dan 20° en houdt dus ook je terras flink koeler. 

Weg riolering

Weg riolering

Verstandig omgaan met water wordt een tweede hot item in de tuin van de toekomst. We moeten omgaan met steeds langere periodes van droogte, steeds meer dagen zonder regen, maar dagen dat het water met bakken uit de hemel valt. Op jaarbasis krijgen we daardoor wellicht evenveel water over ons heen als vroeger. Het komt er vanaf nu op aan het water in de tuin te houden tot bij de planten. Nutteloos afvoeren richting riolering, doe je niet meer. Gazon, border, moes- en kruidentuin tonen zijn partners in die actie. Ze zijn perfect ontvankelijk voor water. Het terras, tuinpad en inrit heel wat minder. In de meeste tuinen zijn ze nog steeds steenhard en dus niet waterdoorlatend. Het kan echter anders. Inrit en tuinpaden kan je aanleggen in waterdoorlatende grindverharding. Vanzelfsprekend maak je ze rij- en stapvast met grindmatten, een aaneenschakeling van allemaal kleine zeshoekige vakjes waarin de keitjes zich onwrikbaar vast zetten. Daarmee verschilt deze grindverharding grondig van de grindinrit van pakweg twintig jaar geleden, toen je er met de fiets gegarandeerd in vast reed en er tot aan de hakken van de schoen in wegzakte. De nieuwe grindverharding is wel degelijk en mooi en kan zelfs in een kleurvariatie gelijk met welk ander steens materiaal. 

Lekkende stenen

Lekkende stenen

Hoewel hard, kunnen natuursteentegels en sierbetonproducten toch ook een hart voor water hebben. Sommige zijn zelfs zo lek als een zeef en laat dat voor een keer positief bedoeld zijn. Ze laten namelijk al het water dat erop valt snel door de holle ruimtes in hun volume doorsijpelen. Het verdwijnt in de ondergrond en zoekt zijn weg richting plantenwortels of grondwater. Dit type steen gaat door het leven als poreuze straatsteen. Waterpasserende stenen zijn een ander type. Ze hebben amper tot geen open ruimten en laten het water verdwijnen via open voegen. Toch liggen de stenen rotsvast tegen elkaar. Ze hebben namelijk noppen die aandrukken tegen de andere stenen. Het maakt het leggen comfortabel en zorgt ervoor dat de voegen een absoluut watervriendelijke breedte hebben.

Ook tegels kunnen volgens dit principe van open voegen watervriendelijk gemaakt worden. Tuinaannemers leggen ze op afstand van elkaar en vullen de voegen die met perfect doorlatend materiaal. Meestal is dat erg grof zand of fijne keitjes. Het garandeert het kunnen wegvloeien van regenwater en droogt nadien snel op zodat onkruidzaden amper tot geen kans hebben tot kiemen. Een bijkomende parkeerplaats nodig in je tuin? Het kan extreem watervriendelijk en toch met voldoende draagkracht voor auto, aanhangwagen of camper. Je gaat daarbij voor een verharding met een minimum aan beton of steen en een maximum open ruimte om te vullen met groen, van gras tot bodembedekkers of siergrind. 

Blij met regen

Blij met regen

Op je bouwperceel is nog oppervlak waar het water op vastloopt. Kijk naar het dak van je woning, garage, tuinberging en zelfs tuinserre. Per vierkante meter terrein vangen ze gemiddeld 70 liter water op per maand. Reken maar uit hoeveel tuin je daar plezier mee doet. Van planten in pot tot het groen en gezond houden van gras tijdens een droogteperiode. Vang het dus op in een reservoir en gebruik het wanneer nodig. Meer water dan je reservoir aankan of dat je denkt te gebruiken? Gids het de tuin in. Creëer een buiborder, een plantstrook die je uitgraaft in de vorm van een (langgerekt) soepbord. Het laagste punt mag ongeveer 15 cm tot 25 cm lager liggen dan de rest van je tuin. Het creëert mogelijkheden om bijzondere planten in de tuin te halen, planten die zowel droogte als vocht aankunnen en verrassen met mooie bloei. Voorbeelden zijn Japanse (water-)iris, waterlobelia, daglelie en prachtspirea.

Vanzelfsprekend kan je het water ook richting vijver of waterelement naast of bij je terras leiden, klaar voor het koelen tijdens een volgende hitteperiode. Hou er wel rekening mee dat er flinke niveauverschillen kunnen zijn tussen het net bijgevuld zijn en het einde van een hittegolf. Voor de vijver, de waterplanten en zelfs vissen is dat geen probleem. Zorg ervoor dat het verschil in waterniveau ook jou niet stoort wegens het zichtbaar worden van de waterfolie. Werk de vijverboord dieper af dan je eerst zinnens was of maak een moeraszone langs de rand. Het is namelijk niet de bedoeling dat je klimaattuin er minder mooi uitziet dan wat je langzamerhand een tuin van de vorige generatie mag noemen.

Back to overview